Eğer evinize ilk kez internet bağlatıyorsanız dikkat edilmesi gereken birkaç küçük nokta var. Bu noktaları rehberde sizin için derledik. Ne kadar kullandığınızı ne kadar internete ihtiyacınız olduğunu sizin evinizdeki kullanımınız belirleyecektir. Bu yüzden başlangıçta verilen en önemli öneri, ihtiyaçlar ve kullanım alışkanlıları belli olmadan ilk günden bir ya da iki yıllık sözleşmeli internet yapılmamasıdır.

Hangi geniş bant en iyisidir?

Mükemmel bir geniş bant teknolojisi yoktur. Bazıları daha hızlı ve pahalıdır. Bazıları santraldan uzaklaştıkça hızı düşen ancak göreli olarak daha hesaplı bağlantılardır.

Telefon hatlarıyla yaptığınız bağlantılar ADSL ya da VDSL 2 gibi teknolojilerle adlandırılır. Fiber hızına yakın hızlarla internete girmek mümkündür ancak santraldan uzaklaştıkça fiziksel hızın düşmesi durumu söz konusu olabilir.

Kablolu internet teknolojileri genellikle santraldan ne kadar uzaklaşılırsa uzaklaşılsın hızı düşmez. Ne var ki bu göreli olarak yaşlı teknoloji her yerde her zaman bulabileceğiniz bir bağlantı yolu değildir.

Mobil teknolojilerle internet bulunulan coğrafi konuma göre çok hızlı olabilir. Ancak etrafınızda ne kadar çok insan bunu kullanıyorsa bu hızı paylaşacağınızdan hızınız o derece düşecektir. Ayrıca diğerlerine kıyasla en pahalı teknolojinin bu olduğunu söylemek mümkündür.

Evin içine kadar giren fiber, FTTH, doğru kurulduğunda ve kullanıldığında, santrala olan uzaklık ve bulunulan yere kıyasla en hızlı bağlantı yoludur. Ancak bu teknolojinin gerçek fiber sayılabilmesi için evinizden içeri fiber kılının giriyor olması gerekir. Aksi takdirde bu teknolojiyi fiber olarak adlandırmak çok doğru olmaz. Performansı da aynı olmaz zaten.

Hangi teknoloji ne kadar hızlı?

ADSL 8 megabite kadar hızlarla bağlantı sağlar.

ADSL2 24 megabite kadar hızlar sağlar.

VDSL2 76 megabite kadarlık bir hızla bağlantı fırsatı verir

Kablolu internet 20 ila (teknik olarak) 300 megabite kadar bağlantı imkanı verir

Fiber internet ile bulunulan bölgeye göre bir gigabite kadar internet bağlantısı almak mümkündür.

Ortalama geniş bant hızı ne demektir?

Servis sağlayıcılar satışlarını yaparken genellikle “up to” yani belli bir hıza kadar olan bağlantı paketleri satarlar. Genellikle düşülen yanlışlık, bunların bizim kullanımımıza sunulan hızlar olduğunu düşünmemizdir. Genellikle şirketler teknolojinin izin verdiği hızı ifade ederler. Bu hızların kendini tutturmak imkansız, bunlara yakın olanlar ise çoğunlukla yüzde 10’luk bağlantı sahipleridir. Bu noktada ortalama bağlantı hızı kavramı kullanılır. Ortalama bağlantı hızı binlerce, milyonlarca kullanıcının ortalama hızıdır. 8 megabite kadar bağlantının ortalama hızı 4 megabit dahi olmayabilir.

Ne kadarlık bir paket işimi görür?

İnterneti hangi oranda kullanacağınız biraz evdeki internete bağlanan cihaz sayısı, kişi sayısı ve onların kullanım alışkanlıklarına göre değişecektir. Örneğin cep telefonlarının aylık ortalama kullanımları 5-8 gigabayt, karasal internette 50-80 gigabayt şeklinde gerçekleşmektedir. Ancak Digiturk, Netflix ve Youtube gibi film izleme kullanıldığında izlenen film bayına yaklaşık 1 gigabaytlık internet kullanımı olduğunu göz önünde bulundurmak lazım. Hatta sıkça kullanılan hız testleri bile internet kotasından önemli bir bölümü kullanan uygulamalardır.

Hesap yaparak, ne kadar kotanın kaldığını hesaplamaya çalışmak asla çalışan bir yöntem değil. Bu yüzden en çok önerilen, kota sınırı olmayan, kotasız internet kullanımı seçilmesidir.

Başka nelere dikkat etmek lazım?

Evinize internet aldığınızda yine evdeki cihaz sayısını göz önünde bulundurmanız ve buna göre evin ulaşılamayan alanlarında da hızlı bağlantı sahibi olabilmeniz için splitter adı verilen cihazlar kullanmanız yerinde olabilir. Genellikle bu cihazlar kurulumu kolay, interneti farklı kullanıcı adı ve parolayla evin farklı yönlerine götürebilen aletlerdir. Servis sağlayıcınız bazı durumlarda internete bağlanan alet sayısını kısıtlayabilir. Splitter adı verilen cihazlar sayesinde eş zamanlı olarak bağlanan cihaz sayısını artırabilir, bu kısıtlamaların önüne geçebilirsiniz.

Bu cihazları batın aldıktan sonra genellikle kutunun içinden çıkan yönergeler kurulumu oldukça kolaylaştırır. O yüzden özel birini tutarak bunların kurulumunu yapacağınızı düşünmeyin…

En iyi hızı almak için ne yapmak lazım?

Tarife karşılaştırırken ilk önce hizmetiniz için ne kadar ödeyeceğinize ve hizmetinizin e bakmalısınız. Paket içeriğinde ilk önce size sunulan AKN önemlidir. Yüksek bir AKN’ye sahip olmayan paket ay ortası gelmeden sizi yarı yolda bırakır ve hızınız düşer. Şu an Türkiye ortalamasında kişi başına düşen aylık ev internet kullanımı ayda 76 GB seviyesine ulaştı. Her yılda yaklaşık %230 artıyor. Buna rağmen piyasada 50 GB AKN, hatta daha azını sunan yani Türkiye ortalamasının çok altında paketler mevcut. Böyle bir paket aldığınızda AKN’nin size büyük bir olasılıkla yetmeyecektir. Bu yüzden öncelikle, size en iyi fiyata en yüksek AKN’yi size sunan paketi seçmenizi öneririz. İkinci olarak size sunulan hız önemlidir.

ADSL tarifelerinde teknoloji gereği 16 Mbps’e kadar hız sunulabilir. VDSL tarifelerinde ise santrale olan uzaklığa göre 100 Mbps’e kadar veri indirme hızına ulaşılabilir. Piyasada 8 Mbps’ten itibaren 100 Mbps’e kadar farklı hızlarda paketler sunuluyor. Genelde internet servis sağlayıcılar değişik hızlar için farklı fiyat tarifesi uygularlar. Örneğin 25 Mbps’e kadar hız 70 TL, 100 Mbps’e kadar hızlı paket 170 TL. Tabii AKN düşükse hızın bir önemi yok. Yüksek hızlı düşük AKN’li bir paket otoparkta yarış arabası kullanmaya benzer. Saat 300 km hızla gidebilirsiniz ama sadece 500 metre için!

Birçok sağlayıcı 25 GB gibi, ortalama internet kullanımının çok altında bir kotayı, düşük bir hız ile (örneğin 16 Mbps’e kadar) uygun fiyata yalın ADSL (telefonsuz) şeklinde satıyor. Böyle bir paket seçtiğinizde hız ve AKN düşük olduğu için internette rahatça film, dizi izleme, oyun ve dosya indirme, online oyun oynama gibi şeyleri rahatlıkla yapamazsınız. Hızınız ayın ilk 5-10 günü içinde 5 Mbps’e düşer. 5 Mbps bir internet ile tüm ailece keyifle internet kullanmanız çok zordur.

Üçüncü olarak sizden alınacak olan diğer ücretleri incelemenizi öneririz. Örneğin birçok hizmette belirtilen fiyat sizin telefon hattınız olduğu zamanki fiyattır. Bu fiyattan yararlanmanız için ekstra bir ücret ödeyip evinize bir de telefon hattı almanız ya da yalın internet (yani telefonusuz) fiyat farkı ödemeniz beklenir. Ya da telefon bağlantısı dahildir ama konuşma süresi dahil değildir.

Dördüncü olarak sözleşmede küçük harflerle belirtilen ama sonra başınıza dert olacak “hediyelere” bakmanız gerekir. Örneğin 200 TL kurulum ve 100 TL aktivasyon hediye deniyorsa, bilin ki taahhüdünüz bitmeden ayrılmak isterseniz o paraları sizden alacaklar.

Son olarak da bedelsiz verilen ve karşılaştırmayı zorlaştıran ekstralara dikkat edin deriz. Mesela 10 GB bulut depolama ve Bizim TV ücretsiz, parasıyla alsanız ohooo çok para gibi pazarlama taktikleri kafa karıştırabilir. Bu hizmetleri değerlendirirken bedava alternatifleri var mı, siz bu hizmeti gerçekten kullanır mısınız gibi konuları bir gözden geçirip sonra karar verseniz iyi olur.

Son olarak da taahhüt süresine ve “taahhüt var mı yok mu”ya bakın. Bizce bu en önemlisi, çünkü taahhüt varsa, mutsuz olsanız da iki yıl, hatta daha uzun süre ISS’la kalmanı gerekecek. Vazgeçmek genellikle çok pahalı olacak.

İnternet neden dolayı yavaş olabilir?

İnternet servis sağlayıcıları sizlerin sorunlarınızı halletmek için ellerinden geleni yapmaktadırlar ve yapmalılar da… Ancak bağlantı konusunda yaşanan sorunlar, eğer santral bazlı değilse sizin evinizdeki cihazlarda ortaya çıkmaktadır. Bunun için servis sağlayıcınızı arayıp onların sorun çözmesini beklemeden önce atmanız gereken birkaç temel adımı halletmekte fayda var:

  1. İnternete bağlanamamak belli bir sitede ortaya çıkan sorundan kaynaklanıyor olabilir mi? Girmeye çalıştığınız site Tür kanunlarına göre engellenmiş olabilir. Bunun için farklı siteleri denemeden internet bağlantısından şüphe etmemek gerek
  2. Bağlantı sorunu bilgisayarınızda oluşan bir yazılımsal sorun ya da kötü niyetli yazılımlardan kaynaklanıyor olabilir. Bilgisayarınızda bu tür testleri yapmadan önce servis sağlayıcınızı aramayın.
  3. İnternet sorunu oluştuğunda öncelikle modeminiz ve bilgisayarınız arasında bağın sürekliliğini mutlaka kontrol edin. Eğer WiFi ile bağlı değilseniz bu donanım ya da yazılımsal bir sorundur ve bu sorunu servis sağlayıcınız çözemez.
  4. Bağlantınızda oluşan hız düşüklüklerinde servis sağlayıcınızı aramadan önce birkaç farklı kaynakta test etmeyi deneyin. hız düşüklüklerinin ülke içinde ve dışında aynı anda ve oranda olup olmadığına bakın.
  5. Eğer modeme ulaşamıyorsanız evde kaç aletin aynı anda bağlandığına, cihazın maksimum bağlantı limitini geçip geçmediğine bakın.

İnternet testlerde neden hızlı çıkarken genelde yavaş gözükür?

Genelde internetin tüm sayfalarının aynı hızla gelmesi beklenir. Bazı sayfaların daha yavaş gelmesinin bazı sebepleri olabilir…

İnternette web sitesinin isimlerini IP adreslerine çeviren Alan Adı Sunucuları (DNS) adı verilen makineler bulunur. Gitmek istenilen internet adresleri bazen bu DNS sunucuları yüzünden diğerlerinden daha yavaş gelebilir.

Hız testi sitelerine girildiğinde alınacak sonuçlar, mükemmele yakın hızlar sunabilir. Ama örneğin bir oyuna yama geldiğinde, 3 GB boyutundaki bu veriyi sadece siz indirmezsiniz. Sizin gibi o oyunu oynayan binlerce belki de milyonlarca insan aynı anda unu indirmeye başlar. Bu da sunucular üstünde ciddi bir yük oluşmasına neden olur. Bu yüzden sizin mükemmel şartlarda yaptığınız test ile bu indirme hızları arasında çok ciddi farklılıklar oluşabilir. Çünkü bir sunucunun hızı ne kadar paylaşılırsa o kadar düşme eğilimindedir.

Evde bağlantının ne kadar ve kaç cihazla paylaşıldığı da önemlidir. Evin içinde, tek bir internet bağlantısı, her bağlı bulunduğu cihaz için aynı hızları vermez. Teorik olarak ne kadar cihaz varsa hız o kadara bölünür ve o derece yavaşlar.

Router ile hızlanmak

Genellikle bir çağrı merkezi arandığında yapılması önerilen şeylerin başında router için yeniden açıp kapatma önerisi gelir. Bazı durumlarda bunun gerçekten yapılması gerekir çünkü router dediğimiz cihazı küçük bir bilgisayar gibi düşünebiliriz. Aylardan sonra yeniden başlatılması içindeki yazılım yeniden yüklenmesini ve cihazın kendini bulmasını sağlayabilir.

Ama dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta var: Router açılıp kapanınca hızlanma ihtimali var ancak onu evden çıkarken kapatıp akşam eve gelinince yeniden açmamak, yani uzun süre kapalı tutmamak gerekiyor. ADSL2+ ve FTTC gibi bağlantıların servis sağlayıcı tarafında olan donanımları, kullanıcının uzun süre kapatıp açmamasının ardından bu hattı dengesiz olarak tanımlamasına neden olabilir. Bu da kullanıldığı zamanlarda hattın daha sağlıksız çalışmasına neden olur.

Yeni bir router satın almak internet bağlantısını hızlandırabilir mi? Elbette bu mümkün. Sonuçta hız standartları birkaç senede bir değişiyor ve yeni bir alet almak, performansı daha yüksek bir teknolojiyi kullanmak anlamına gelebilir.

AKN’nin erken bitmesini nasıl engelleriz?

Servis sağlayıcınızın size verdiği kota hakkını bitirmemek için izlenecek birkaç farklı yöntem var:

  1. Online oyunlaran uzak durmak. Mümkün olduğunca bilgisayara indirilen oyunları tercih etmek
  2. Kendi kendini sürekli güncelleyen gazete sayfalarından uzak durmak
  3. Filmleri ve dizileri online ortamdan değil daha çok uydu anteni ve yayın saatinde izlemek…
  4. Torrent ve benzeri sistemlerden uzak durmak
  5. Başkalarının bizim sistememize girmemeleri için tüm güvenlik uyarılarını takip ederek gerektiğinde gece yatarken modemi kapatmak

Tarife nasıl karşılaştırılır?

Tarife karşılaştırırken ilk önce hizmetiniz için ne kadar ödeyeceğinize ve hizmetinizin e bakmalısınız. Paket içeriğinde ilk önce size sunulan AKN önemlidir. Yüksek bir AKN’ye sahip olmayan paket ay ortası gelmeden sizi yarı yolda bırakır ve hızınız düşer. Şu an Türkiye ortalamasında kişi başına düşen aylık ev internet kullanımı ayda 76 GB seviyesine ulaştı. Her yılda yaklaşık %230 artıyor. Buna rağmen piyasada 50 GB AKN, hatta daha azını sunan yani Türkiye ortalamasının çok altında paketler mevcut. Böyle bir paket aldığınızda AKN’nin size büyük bir olasılıkla yetmeyecektir. Bu yüzden öncelikle, size en iyi fiyata en yüksek AKN’yi size sunan paketi seçmenizi öneririz. İkinci olarak size sunulan hız önemlidir.

ADSL tarifelerinde teknoloji gereği 16 Mbps’e kadar hız sunulabilir. VDSL tarifelerinde ise santrale olan uzaklığa göre 100 Mbps’e kadar veri indirme hızına ulaşılabilir. Piyasada 8 Mbps’ten itibaren 100 Mbps’e kadar farklı hızlarda paketler sunuluyor. Genelde internet servis sağlayıcılar değişik hızlar için farklı fiyat tarifesi uygularlar. Örneğin 25 Mbps’e kadar hız 70 TL, 100 Mbps’e kadar hızlı paket 170 TL. Tabii AKN düşükse hızın bir önemi yok. Yüksek hızlı düşük AKN’li bir paket otoparkta yarış arabası kullanmaya benzer. Saat 300 km hızla gidebilirsiniz ama sadece 500 metre için!

Birçok sağlayıcı 25 GB gibi, ortalama internet kullanımının çok altında bir kotayı, düşük bir hız ile (örneğin 16 Mbps’e kadar) uygun fiyata yalın ADSL (telefonsuz) şeklinde satıyor. Böyle bir paket seçtiğinizde hız ve AKN düşük olduğu için internette rahatça film, dizi izleme, oyun ve dosya indirme, online oyun oynama gibi şeyleri rahatlıkla yapamazsınız. Hızınız ayın ilk 5-10 günü içinde 5 Mbps’e düşer. 5 Mbps bir internet ile tüm ailece keyifle internet kullanmanız çok zordur.

Üçüncü olarak sizden alınacak olan diğer ücretleri incelemenizi öneririz. Örneğin birçok hizmette belirtilen fiyat sizin telefon hattınız olduğu zamanki fiyattır. Bu fiyattan yararlanmanız için ekstra bir ücret ödeyip evinize bir de telefon hattı almanız ya da yalın internet (yani telefonusuz) fiyat farkı ödemeniz beklenir. Ya da telefon bağlantısı dahildir ama konuşma süresi dahil değildir.

Dördüncü olarak sözleşmede küçük harflerle belirtilen ama sonra başınıza dert olacak “hediyelere” bakmanız gerekir. Örneğin 200 TL kurulum ve 100 TL aktivasyon hediye deniyorsa, bilin ki taahhüdünüz bitmeden ayrılmak isterseniz o paraları sizden alacaklar.

Son olarak da bedelsiz verilen ve karşılaştırmayı zorlaştıran ekstralara dikkat edin deriz. Mesela 10 GB bulut depolama ve Bizim TV ücretsiz, parasıyla alsanız ohooo çok para gibi pazarlama taktikleri kafa karıştırabilir. Bu hizmetleri değerlendirirken bedava alternatifleri var mı, siz bu hizmeti gerçekten kullanır mısınız gibi konuları bir gözden geçirip sonra karar verseniz iyi olur.

Son olarak da taahhüt süresine ve “taahhüt var mı yok mu”ya bakın. Bizce bu en önemlisi, çünkü taahhüt varsa, mutsuz olsanız da iki yıl, hatta daha uzun süre aynı operatörle kalmanız gerekecek. Vazgeçmek genellikle çok pahalı olacak.